با تغییرات قوانین مهاجرتی و اقتصادی در منطقه خلیج فارس، عمان سبد ویزاهای اقامتی خود را به‌طور چشمگیری بازتعریف کرده است. سال‌ها متقاضیان خارجی تنها با یک مسیر سنتی یعنی ثبت شرکت تجاری و اخذ کارت اقامت ۲ ساله روبه‌رو بودند؛ مسیری که هرچند در دسترس است، اما با تعهدات شرکتی، تمدیدهای دوره‌ای مکرر و شرط حضور همراه است.
در پاسخ به نیاز سرمایه‌گذاران با سطح دارایی بالاتر و افرادی که به دنبال حفظ آزادی رفت‌وآمد هستند، دولت عمان «برنامه اقامت سرمایه‌گذار» (Investor Residency Programme – IRP) را معرفی کرد که امکان اخذ کارت‌های اقامت بلندمدت ۵ ساله (درجه دو) و ۱۰ ساله (درجه یک) را فراهم می‌آورد.
اگر به دنبال اخذ اقامت عمان هستید، دانستن تفاوت‌های بنیادین این دو ساختار، از اتلاف سرمایه در تمدیدهای مکرر یا ورود اشتباه به تعهدات سنگین جلوگیری می‌کند. در ادامه، این دو چارچوب را بدون ابهام و از زوایای اجرایی، مالی و خانوادگی مقایسه می‌کنیم.
۱. تفاوت در ماهیت پرونده و الزامات سرمایه‌گذاری
اصلی‌ترین تفاوت میان این دو مسیر، نحوه اثبات آورده مالی و تعهدات اداری ناشی از آن است:
اقامت ۲ ساله شرکتی (ویزای سرمایه‌گذار/شریک معمولی):
این اقامت از طریق ثبت یک شرکت با مسئولیت محدود (LLC) در وزارت بازرگانی، صنعت و ترویج سرمایه‌گذاری عمان (MoICIP) به دست می‌آید. سرمایه اسمی معمولاً ۲۰٬۰۰۰ ریال عمان در اساسنامه درج می‌شود اما در بدو امر مسدود نمی‌گردد. در این روش، اقامت شما منوط به زنده نگه داشتن شرکت، پرداخت عوارض سالانه، ثبت مالیاتی و اجاره دفتر کار است.
اقامت طلایی ۵ ساله (سطح ۲ – Category 2):
این اقامت نیازمند سرمایه‌گذاری مستقیم و واقعی حداقل ۲۵۰٬۰۰۰ ریال عمان است. روش‌های واجد شرایط شامل: خرید ملک مسکونی در مناطق آزاد گردشگری (ITC)، خرید اوراق قرضه دولتی توسعه، یا تاسیس شرکتی با استخدام حداقل ۵۰ نیروی کار عمانی است.
اقامت طلایی ۱۰ ساله (سطح ۱ – Category 1):
سطح اعلای برنامه سرمایه‌گذاری عمان که نیازمند حداقل ۵۰۰٬۰۰۰ ریال عمان سرمایه‌گذاری است. این مبلغ می‌تواند در قالب خرید املاک ITC، سپرده بلندمدت بانکی در بانک‌های مرکزی و تجاری عمان، اوراق قرضه دولتی، یا مالکیت سهام در شرکت‌های سهامی عام (Public Joint Stock) تامین شود.
۲. قانون شرط حضور در کشور: آزادی رفت‌وآمد یا الزام فیزیکی؟
یکی از مهم‌ترین دلایل تمایل افراد به اقامت‌های طلایی، وضعیت تردد بین‌المللی است:
در اقامت ۲ ساله شرکتی: بر اساس قوانین عمومی پلیس سلطنتی عمان (ROP)، دارندگان کارت اقامت معمولی نباید بیش از ۶ ماه متوالی خارج از خاک عمان اقامت داشته باشند؛ در غیر این صورت اقامت آن‌ها در بدو ورود با چالش تعلیق یا لزوم صدور مجوز ورود مجدد مواجه می‌شود.
در اقامت طلایی ۵ و ۱۰ ساله: بزرگ‌ترین مزیت برنامه IRP، لغو شرط حضور ۶ ماهه است. سرمایه‌گذار می‌تواند کل سال را خارج از عمان زندگی کند یا به تجارت بین‌المللی بپردازد، بدون اینکه هیچ خدشه‌ای به اعتبار کارت اقامت او و اعضای خانواده‌اش وارد شود.
۳. وضعیت الحاق و سن تحت تکفل اعضای خانواده
نگرانی دائمی خانواده‌های دارای فرزندان بزرگسال، وضعیت اقامت فرزندان است:
در اقامت ۲ ساله شرکتی: دارنده اقامت می‌تواند همسر و فرزندان پسر را تنها تا سن ۲۱ سالگی تحت تکفل (Family Visa) نگه دارد؛ مگر اینکه فرزند پس از ۲۱ سالگی از طریق پذیرش دانشگاهی یا ثبت شرکت مجزا اقامت خود را تمدید کند (برای دختران تا زمان ازدواج معمولاً محدودیت کمتری وجود دارد).
در اقامت طلایی ۵ و ۱۰ ساله: سقف‌های سنی سنتی برداشته شده است. سرمایه‌گذار می‌تواند برای همسر، فرزندان (بدون محدودیت سنی تا زمان تجرد) و حتی والدین درجه یک خود اقامت همراه با همان مدت اعتبار ۵ یا ۱۰ ساله اخذ کند.
۴. هزینه‌های اداری، بار مالیاتی و دغدغه تمدید
از نظر بار کاری و مالیات سالانه، این دو مسیر تفاوت بنیادین با یکدیگر دارند:
اقامت ۲ ساله شرکتی: هر دو سال یک‌بار باید فرایند آزمایش پزشکی، انگشت‌نگاری و صدور کارت جدید تکرار شود. از همه مهم‌تر، شرکت موظف به ارائه اظهارنامه مالیاتی سالانه (Tax Return) ذیل نرخ ۱۵ درصدی مالیات شرکت‌هاست؛ چه سود کرده باشد و چه غیرفعال باشد. عدم ارسال اظهارنامه یا رد شدن آن جریمه‌های سنگین اداری دارد.
اقامت طلایی ملکی یا سرمایه‌گذاری: با اخذ کارت ۵ یا ۱۰ ساله، شما تا چند سال دغدغه تمدید کارت یا چکاپ‌های اداری ندارید. اگر اقامت از طریق خرید ملک در مناطق ITC حاصل شده باشد، هیچ‌گونه مالیات سالانه بر ملک، عایدی سرمایه یا درگیری با سامانه‌های مالیاتی شرکتی وجود ندارد.
۵. مقایسه شاخص‌های کلیدی در یک نگاه
حجم سرمایه اولیه ورودی:
اقامت ۲ ساله نیازمند سرمایه نقدی مسدودشده اولیه نیست و تنها هزینه‌های ثبتی و اداری را شامل می‌شود. در مقابل، اقامت‌های طلایی نیازمند حداقل ۲۵۰ هزار ریال (برای ۵ ساله) و ۵۰۰ هزار ریال (برای ۱۰ ساله) سرمایه‌گذاری قطعی و ثبت‌شده هستند.
مدت اعتبار کارت اقامت:
اقامت شرکتی ۲ ساله با لزوم تمدید مکرر صادر می‌شود، اما اقامت طلایی در دوره‌های ۵ یا ۱۰ ساله با ثبات بسیار بالاتر تمدید می‌گردد.
شرط حضور در خاک عمان:
در اقامت ۲ ساله محدودیت خروج بیش از ۶ ماه متوالی وجود دارد؛ در حالی که در اقامت‌های ۵ و ۱۰ ساله هیچ‌گونه الزام یا سقف زمانی برای حضور فیزیکی در عمان تعیین نشده است.
شمول افراد تحت تکفل:
اقامت ۲ ساله تنها همسر و فرزندان پسر زیر ۲۱ سال را پوشش می‌دهد. اقامت‌های طلایی امکان اضافه کردن فرزندان بدون محدودیت سنی و والدین را نیز فراهم می‌آورند.
تعهدات مالیاتی و حسابداری:
اقامت شرکتی ملزم به داشتن پرونده مالیاتی شرکتی و ارائه ترازنامه سالانه است؛ در حالی که اقامت‌های طلایی مبتنی بر ملک یا دارایی شخصی، کاملاً از مالیات شرکتی و ثبت اظهارنامه معاف هستند.
۶. کدام مسیر اقامتی با اهداف شما منطبق است؟
اقامت ۲ ساله شرکتی مناسب شماست اگر: قصد راه‌اندازی یک تجارت عملیاتی در عمان را دارید، بودجه اولیه شما محدود است، می‌خواهید بیزینس واقعی راه بیندازید و حضور فیزیکی منظم شما در عمان برای مدیریت کسب‌وکارتان مشکلی ایجاد نمی‌کند. یا برای احراز هویت در صرافی ها و البته نقل انتقالات بانکی به حساب معتبری نیاز دارید.
اقامت طلایی ۵ یا ۱۰ ساله مناسب شماست اگر: اولویت اصلی شما امنیت دارایی و دریافت یک کارت شناسایی بلندمدت معتبر بین‌المللی است، تمایلی به درگیر شدن با سامانه‌های مالیاتی، دفاتر حسابداری و کارمندان ندارید، نمی‌خواهید مقید به حضور ۶ ماهه در یک کشور باشید و می‌خواهید اقامت اعضای خانواده و والدین خود را برای بلندمدت تضمین کنید.
ساختاردهی بهینه اقامت سرمایه‌گذاری عمان
انتخاب میان ثبت شرکت یا ورود به برنامه اقامت طلایی عمان تصمیمی است که باید متناسب با نقدینگی، اهداف کاری و استراتژی تردد بین‌المللی شما اتخاذ شود. ورود شتاب‌زده به اقامت‌های شرکتی برای کسانی که صرفاً به دنبال اقامت هستند هزینه‌های مالیاتی و اداری تحمیل می‌کند، و از سوی دیگر، ورود به پروژه‌های سرمایه‌گذاری سنگین بدون اعتبارسنجی دارایی، نقدشوندگی سرمایه را به خطر می‌اندازد.
تیم حقوقی و سرمایه‌گذاری کاویا (Cavia Global) با تسلط مستقیم بر برنامه ملی جذب سرمایه‌گذار عمان (IRP) و قوانین ثبت شرکت در MoICIP، بهترین ساختار پرونده را برای شما ترسیم می‌کند:
ارزیابی پرونده مالی و هدایت دقیق به سمت اقامت‌های ۵ و ۱۰ ساله یا ثبت شرکت با کمترین هزینه سربار
بررسی حقوقی قراردادهای خرید ملک، اوراق قرضه دولتی یا سهام تجاری تاییدشده برای IRP
انجام تمامی تشریفات اداری در وزارتخانه‌ها، شهرداری و پلیس سلطنتی عمان تا مرحله تحویل کارت اقامت طلایی
